Зохиолчдын эвлэлийн гишүүн Шагдарсүрэнгийн Батцэцэг

Боржигон овогт Шагдарсүрэнгийн Батцэцэг нь Хэнтий аймгийн Дархан сумын “Мэргэн хошуу” гэдэг газар малчин ард Шагдарсүрэнгийн 5 дугаар охин болон мэндэлсэн байна.
Нийгмийн ажилтан сэтгэл судлаач багш мэргэжилтэй.
Ш.Батцэцэг нь 2011 онд “Ногоолин сүм” шүлгийн түүвэр,ижийдээ зориулсан “Эгшиглэнгийн бүсгүй тэнгэр”, нэртэйгээр анхны хос яруу найргын номоо гаргасан.

Бичсэн шүлгүүдийг нь унших

 Ахмад зохиолч, сэтгүүлч Мөнгөний Бизъяагийн товч намтар

Дөрвөд Далай Хан аймгийн Саа вангийн хошуу буюу Хяргас сумын нутагт 1917 онд төржээ.
Тэрээр бичиг үсэг сурч, аймгийн чуулган тамгын газар тал бичээч болжээ.
1923 онд цэрэгт татагдан Ховдын цэргийн хорооны сургагч “Ятуун” Равдангийн удирдлаган дор алба хашиж, шинэ цагийн эрдэм ухаанд суралцжээ.
1925 онд Чандмань уулын аймаг байгуулахад Баянмандал уулын хошууны зарга шүүхэд хэлтсийн даргаар томилогдон улмаар аймгийн шүүхийн байцаагч, ХЗЭ-ийн хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллажээ.
1926 онд хуралдсан МХЗЭ-ийн их хуралд төлөөлөгчөөр оролцжээ.
Тэр 1934 онд Улаанбаатар хотноо Нам, улсын төв сургуульд суралцах хугацаандаа С.Буяннэмэх, Ш.Аюуш нарын удирдсан утга зохиолын бүлгэмд суралцах болсноор уран бүтээлийн зам нь эхэлсэн байна.
М. Бизъяа гуай 1939 онд Москва хотноо Дорно дахины хөдөлмөрчдийн коммунист их сургуулийг төгсөж 1939-1942 онд Гар үйлдвэрийн төв холбоонд зааварлагч, хэлтсийн дарга, орлогч дарга, Нам улсын төв сургуульд багшаар ажиллаж байжээ.
1942 оноос “Үнэн” сонины газарт шилжин мэдээ боловсруулагч, сурвалжлагч, хэлтсийн даргаар ажиллах хугацаандаа “Бэлэг”, ”Дүрэлзсэн дөл”, ”Хос бэлчээр”, ”Баруунтан гэснээ баллав” зэрэг шилдэг өгүүллэг, ”Милан голын тариалан”, ”Өвлийн нүүдэл”, ”Хүдэрийн шижир” зэрэг найруулал бичжээ.
1961 онд “Бэлэг”, 1969 онд “Үнэн домог”, 1976 онд “Ганц горхи”, 1987 онд “Анхны наадам” хэмээх дөрвөн ном хэвлүүлжээ.
Түүний зохиолын гол сэдэв нь ард түмний аж амьдрал, түүх соёл, аз жаргал, шинэ үеийнхний эрх чөлөө, Монгол Зөвлөлтийн ард түмний найрамдал нөхөрлөл, Ардын засгийн жилүүдийн монгол ажилчины дүр төрх, эх оронч санаачлага, оюун санааны өсөлт юм.

Эрхэс овогт Нарантуяагийн Базардэрэг

1986 онд Архангай аймгийн Батцэнгэл суманд төрсөн. Үхэр жилтэй. Хуульч, өмгөөлөгч мэргэжилтэй. 2000 оноос уран бүтээлээ туурвиж эхэлсэн.

1.Бүтээл:

Ø  2004 онд “Чанадын сэтгэл” яруу найргийн түүвэр
Ø  2005 онд “Гэгээн зүг”  яруу найргийн ном
Ø  2006 онд “Гүн огторгуй” яруу найргийн номоо хэвлүүлсэн

2.Амжилт

Ø  “Болор Цом-2004” наадмын шагналт
Ø  Төрийн соёрхолт яруу найрагч Н.Нямдоржийн нэрэмжит “Яруу найраг-Сэтгэлийн жигүүр” наадмын 2004 оны авяаслаг яруу найрагч Мөнгөн медаль, 2005 оны шилдэг яруу найрагч Алтан медаль, 2006 оны шилдэг яруу найрагч Алтан медаль
Ø  Архангай аймгийн хүүхдийн “Хүрэл тулга” наадмын 2001, 2003 оны тусгай байрын шагналтай
Ø  “Авилгагүй төр-Хөгжлийн түлхүүр” улсын уралдааны шүлгийн төрөлд тэргүүн байр
Ø  “Хангайн Цом” “Гал Онгод” наадамуудад амжилттай оролцож байсан
Ø  Их Засаг их сургуулийн Алдарын од, Их засаг алт, 10 жилийн ойн болон тэргүүний оюутан алтан медальтай
Ø  Архангай аймгийн 2006 оны шилдэг оюутан

3.Ажилласан байдал

Ø  2007-2009 онд Их засаг их сургуульд багш
Ø  2010 оноос одоог хүртэл Монголын Өмгөөлөгчдийн холбооны гишүүн өмгөөлөгчөөр ажиллаж байна. 

Харилцах утас: 88002776

Данзангийн Нямсүрэн /1947-2002/

Эрээнцавын эвдрээгүй яруу найрагч, "Дорнын их яруу найрагч" хэмээн амьд сэрүүн ахуйдаа алдраа дуудуулсан суу билиг төгөлдөр яруу найрагч Данзангийн Нямсүрэн 1947 онд Дарьгангын хээр талд нүүдэлч-малчин-хувраг Данзангийн отгон хүү болж мэндэлжээ. Баруун – Урт хотын 10 жилийн дунд сургууль, Улаанбаатар хотноо Багш нарыг бэлтгэх сургууль төгсөж, Сүхбаатар аймгийн Наран сум, Эрдэнэцагаан сумын дунд сургуульд багшилж байгаад цэргийн алба хааж, дараа нь Улаанбаатар төмөр замын Баянтүмэн, Эрээнцав өртөөнд ажиллаж, амьдралынхаа алтан жилүүдийгЭрээнцаваар овоглож, энэ нутагт мөнхөрсөн бөлгөө.

Мөнхөд овогт Мөнхөөгийн Амарбаяр

Завхан аймгийн Дөрвөлжин суманд төрсөн. Алдархаан сумын уугуул. Луу жилтэй. Бэрс КУДС, Улаанбаатарын их сургуулийг дүүргэсэн.

Боловсролын магистр зэрэгтэй. Нийслэлийн Дөрвөн-уул радиод редактор, ММ агентлагт сэтгүүлч тоймч, Батлан хамгаалах яамны харьяа Дуулга телестудид захирал, Нээлттэй нийгэм форумын ТВ хөтөлбөр, "Форум" нэвтрүүлэгт редактороор ажиллаж байсан.

Одоо ТВ-5 Телевизийн улс төр, мэдээллийн албаны даргаар ажилладаг. МЗЭ, МСНЭ-ийн гишүүн.

2009 онд өгүүлэг жүжгийн "Хувь тавиланг худалдаж авдаггүй" номоо гаргасан. Утга зохиолын багш нь Төрийн шагналт, соёлын гавьяат зүтгэлтэн Дарма Батбаяр.

Бичсэн өгүүллэгүүдийг эндээс үзнэ үү

Бандийн Болормаа.

1988-02-08-нд Баян-Өлгийд төрсөн.

УЗНАДС-ыг 2010 онд сэтгүүлчээр төгссөн.Анхны ном МЗЭ-ээс зарласан "Анхны ном" уралдаанд шалгарч 2008 онд "Намайг эзгүйд" нэртэй хэвлэгдсэн.

Одоо "BTV"телевизийн редактор

Жагдалын Лхагва намтар, уран бүтээл
1942-1997 он

Жагдалын Лхагва 1942 оны 03-р сарын 18нд Дорноговь аймгийн Хөвсгөл сумын Мөнх гэдэг газар Санжмятав,Жагдал нарын хоёр дохь хүү болон мэндэлжээ. Ээж аав нь шашин шүтлэггүй энгийн малчин ард байжээ.

• 1951-1958 онд Хөвсгөл сумын 7 жилийн дунд сургуульд,
• 1958-1961 онд Сайншандын 10 жилийн дунд сургуульд,
• 1961-1966 онуудад ЗХУ-ын Киев хотын Техникийн их сургууль / КПИ/
• 1966-1970 онд Сүхбаатар хотын Дулааны цахилгаан станцад инженер
• 1970-1985 онд “Үнэ стандарт,хэмжүүрийн хэрэг эрхлэх байгууллага”-д “Техник технологийн мэдээ”, “Бүтээгдэхүүний чанар,стандартчлалын асуудал” сэтгүүлийн хариуцлагатай нарийн бичгийн дарга
• 1985-1987 онуудад Москва хотын М.Горькийн нэрэмжит “Утга зохиолын дээд сургуулийн” дээд курст
• 1987 оноос “Үнэн” сонины соёлын хэлтэст редактор,сэтгүүлч, сурвалжлагч
• 1992 -1997 онуудад “Үнэн” сонин болон “Бодлын солбицол” сонинд утга зохиолын ажилтан нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан.
• 1970 оноос Монголын зохиолчдын эвлэлийн гишүүн, Монголын сэтгүүлчдийн холбооны гишүүн болсон байна.
• 1990 онд МАХН –д элссэн

Ж. Лхагвын уран бүтээлийг төр засгаас үнэлж, Алтан гадас одон, Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонгоор шагнажээ. Мөн Монголын зохиолчдын эвлэлийн шагналтан, Д.Нацагдоржийн нэрэмжит шагнал,Хэвлэл мэдээллийн тэргүүний ажилтан, 1995 оны “Утгын чимэг” наадмын тэргүүн байрын шагнал тус тус хүртэж байжээ.

Халтархүүгийн Болормаа

- 2003 онд Утга зохиолын дээд сургуулийг утга зохиолын ажилтан-сэтгүүлч мэргэжлээр

- 2005 онд Удирдлагын академийг нийгмийн удирдлагын менежер мэргэжлээр төгссөн.

- 2006 онд "Эмзэглэл" нэртэй анхны номоо хэвлүүлсэн.

Одоо өдөр тутмын шилдэг хэвлэл "Үндэсний шуудан" сонинд ажиллаж байна.

Төрсөн он сар өдөр:     1908 он
Төрсөн газар:    Дорнод аймгийн Матад сум
Төгссөн сургууль, боловсрол:    1938 онд Ленинградын дорно дахины дзэд сургууль, 1950 онд тус сургуулийн аспирантурыг дүүргэжээ. 1957 онд профессор цол, 1961 онд Монгол Улсын ШУА-ийн жинхэнэ гишүүнээр сонгогдож, 1971 онд хэлбичгийн ухааны докторын зэрэг хүртжээ.
Дэлгэрэнгүй намтар, танилцуулга: Эрдэмтэн зохиолч. Одоогийн Дорнод аймгийн Матад суманд 1908 онд төрсөн. 1938 онд Ленинградын дорно дахины дзэд сургууль, 1950 онд тус сургуулийн аспирантурыг дүүргэжээ. 1957 онд профессор цол, 1961 онд Монгол Улсын ШУА-ийн жинхэнэ гишүүнээр сонгогдож, 1971 онд хэлбичгийн ухааны докторын зэрэг хүртжээ. «Буурал ээж минь», «Гологдсон хүүхэн», «Хачин хурим» зэрэг ном, түүвэр хзвлүүлжээ. 1946,1947,1951 онд Монгол Улсын төрийн шагнал, 1986 онд Монгол Улсын ардын уран зохиолч цол хүртжээ.

Анхны ардын уран зохиолч, суут эрдэмтэн Цэндийн Дамдинсүрэн 1908 онд Дорнод аймгийн Матад суманд эгэл малчин Цэндийн хүү болон мэндэлжээ. 1986 онд 78 насандаа таалал болсон.

Ц.Дамдинсүрэн 1933-1938 онд Ленинград хотын Дорно дахиныг судлах институтэд суралцсан. Сургуульд явснаас нэг жилийн хойно, хол хүний нутагт унасан газар, угаасан усаа санагалзан

1933 онд, 25 насандаа “Хоёр настай Ро” Монголын уран зохиолын алтан санд орсон шүлгээ одоогоос яг 72 жилийн өмнө,

1934 онд, 26 насандаа “Буурал Ижий Минь” эрхэмсэг шүлгээ,

1936 онд, 28 насандаа “Зугаацахаар мордсон нь” гайхамшигт шүлэг, найраглалаа,

1937 онд, 29 насандаа А.С.Пушкин шүлгээ тэрэлж, Пушкиний шүлгээс орчуулж,

1938 онд, 30 насандаа “Наалинхай хоёр нүд чинь” шүлгээ бичин үлдээжээ.

Залуу яруу найрагч Норовын Гантулга

Булган аймгийн Хишиг-Өндөр сумын харьяат. Эрдэмтэн зохиолч Ш.Гаадамба, төрийн шагналт яруу найрагч З.Дорж нарын төрсөн нутгийн хүү. Төрсөн нутагт нь орших Арцын Улаан хад энэ хүүгийн нандин шүтээн, шүлэг, яруу найргийнх нь амин сүнс юм. Түүний шүлэг, яруу найргийн талаар шинжлэх ухааны доктор Ч.Билигсайхан, Л.Дашням нарын олон хүн санал сэтгэгдлээ илэрхийлсэн байдаг. Тэрбээр “Тусгаар тогтнол-2004”, “Янжинлхам-2005”, Р.Чойномын нэрэмжит “Алтан Оюухай”, “Залуу нас”, хайрын шүлгийн “Аморэ” зэрэг олон наадмын тэргүүн шагнал хүртсэн юм.

Дорж-Юндэнгийн Болдхуяг нь 1977 оны 12 дугаар сарын 08-нд Улаанбаатар хотод төрсөн.^[1] Монгол улсын яруу найрагч. "Болор цом"-ын эзэн (2011). Монголын Зохиолчдын эвлэлийн шагналт (2020). 2000-аад оны Монголын яруу найргийн нэг гол төлөөлөл.

Даян овогт Дорж-Юндэнгийн Болдхуяг эцгийн талаас Завхан аймгийн Алдархаан сум, эхийн талаас Архангай аймгийн Батцэнгэл сумын уугуул.^[2] Аав Дорж-Юндэн нь Алдархаан сумын Богдын голд төрсөн буюу их яруу найрагч Бэгзийн Явуухулантай нэг голын хүн байжээ.^[3]

2001 онд Улаанбаатарын их сургуулийг археологич мэргэжлээр төгсөөд 2003 онд тус сургуульд магистр хамгаалсан. 2009-2013 онд БНХАУ-ын Өвөр Монголын их сургуулийн докторантурт суралцаж “Монгол улсын нутаг дэвсгэрт буй Хятаны үеийн хот суурин” сэдвээр археологийн ухааны докторын (Ph.D) зэрэг хамгаалсан.^[4]

ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээний ажилтны хувиар 1999-2005 онд Монгол, Германы хамтарсан Хархорумын судалгааны экспедицид оролцжээ.^[5] Мөн Чингис хааны өв соёлын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан, "Монсудар" хэвлэлийн газарт ерөнхий редактор, 2014-2020 онд Бээжин хот дахь Хятадын Төв Радио Телевизийн Ази, Африкийн төвд гадаад мэргэжилтнээр ажиллаж байв.

Д.Болдхуяг “Вааран савны нэр томьёоны асуудалд”,^[6] “Хархорумын шаазан эдлэлийн тухай дахин өгүүлэх нь”, “Хятаны хотуудын үүрэг зориулалт” зэрэг эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, “Хятаны өв соёл” (хамтын бүтээл), “Даян Монголын тэнгэрийн хөх шаазан” (хамтын бүтээл)^[7] зэрэг нэгэн сэдэвт судалгааны зохиол туурвиж хэвлүүлсэн юм.

Д.Болдхуяг 1993 оноос шүлэг зохиол оролдож, 2000 онд "Миний жаахан Амбуунаа" анхныхаа номыг хэвлүүлжээ. Тэр жилээ оюутан залуусын “Бүжинлхам” наадамд “Эгчмэдхэн” шүлгээрээ тэргүүн байр эзэлсэн байна. Улмаар Данзанравжаагийн нэрэмжит “Мөнгөн цом” (2001), хайрын “Цагаан уул” наадам (2002), “Алтан үзэг” наадамд (2003) жил дараалан түрүүлэв. Мөн 2006 онд монгол туургатны “Уянгын дөл” наадамд “Зэв жанжин” шүлгээрээ тэргүүн байр эзэлжээ.

• "Миний жаахан Амбуунаа". 2000 он
• “Чинад нууцхан сэтгэл”. 2005 он
• “Эсэруагийн охины хоолойн чимэг”. 2007 он
• “Хундага сарны онгод”. 2009 он
• “Мянган оны хойно" (Хөххотод монгол бичгээр хэвлэгдсэн). 2011 он
• “Мянган наст шүлэг”. 2013 он
• “Дурсгалын дэвтэр”. 2013 он
• “Батцэнгэлийн бадгууд” 2014 он
• “Амраг шанзны аялгуу (Бээжингийн Үндэсний хэвлэлийн хороонд монгол бичгээр хэвлэгдсэн). 2020 он
• “Хэн эс үнэмшинэ”. 2022 он
• “Ху-гийн цуур”. 2025 он

1983 оноос жил бүр уламжлал болон зохион байгуулагдсан яруу найргийн "Болор цом" наадам 2011 онд Архангай аймгийн Цэцэрлэг хотод болов.^[8] Монголын Зохиолчдын эвлэл утга зохиол, яруу найргийг орон нутгийн иргэдэд илүү хүргэх зорилгоор уг наадмыг аймгуудаар зохион байгуулах болсны нэг нь энэ байлаа. 29 дэх удаагийн "Болор цом" наадамд 50 яруу найрагч оролцсоноос нэгийн даваанд 38 найрагч шалгарч үлдсэн юм. Улмаар яруу найрагч Д.Болдхуяг "Монгол хэл"^[9] шүлгээрээ тэргүүн байр эзэлж цомын эзэн болсон бол удаах байруудад Ж.Мөнхбат, Б.Баярсайхан, Б.Мягмаржав, Ц.Эрдэнэбаатар шалгарсан.^[10] Наадмын шүүгчээр Ардын уран зохиолч П.Бадарч, утга зохиол судлаач, шүүмжлэгч Д.Галбаатар, яруу найрагч Б.Ичинхорлоо нар ажиллажээ. Тухайн үед Д.Болдхуяг Өвөр Монголын их сургуулийн докторантурт суралцаж байсан тул уг наадамд Хөххотоос ирж оролцсон байна.^[11] Энэ явдлаас хойш 14 жилийн дараа буюу 2025 оны "Болор цом-43" наадамд Д.Болдхуяг "Монгол бичиг" шүлгээрээ гуравдугаар байр эзэлсэн билээ.^[12][13][14]

До.Болдхуяг "Хурд" хамтлагийн “Хайрын салхи”, "Voice" хамтлагийн "Voice of Mongolia", МУГЖ Л.Болдбаатарын “Зүрхний амраг”, Д.Бурмаагийн “Хүрээ хархүү”, Д.Намсрайноровын “Зул цэцэг”, С.Батсайханы “Багын найз”, Өвөр Монголын “Нот зам” хамтлагийн “Амсаагүй жаргал”, “Битгий уйлаач”, Хөгжилбаатарын “Цогзолмаа”, “Ардын дууны Адараа” зэрэг дууны шүлгийг бичсэн бөгөөд 2013 онд “Сэтгэлийн зарлиг” хэмээх дуу, шүлгийн цомог хэвлүүлсэн юм.^[15]

mongolia2007year-092.JPG
600x450 95k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 4413

zam-033.JPG
600x450 79k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 4896

mongolia2007year-264.JPG
600x450 88k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 4396