Хамгаас хайрт найз Н.Алтанхуягийн гэгээн дурсгалд зориулав.

Өвгөн өнгө нь гандсан буйдан дээр суугаад цонхоор ширтэнэ. Хачин ядруу царай, гал нь буурсан нүд, арьс, яснаас өөр юу ч үгүй мэт туранхай бие... Тэрбээр хөлдөө урагдаж элэгдээд өнөө маргаашгүй салж унахаа шахсан саарал таавчиг углажээ. Анх ямар өнгөтэй байсныг нь таахын аргагүй болтол хирэнд баригдсан, индүүлгэгүй өмд, зах нь сэмэрч, тохой нь цоорсон ноосон цамц өмсчээ. Үнэндээ түүний эдэлж хэрэглэж байгаа бүх юм өөр шиг нь хуучин.

Өвгөн цонхны гадаах орчинг нэг өнцгөөс нь ээлж дараатайгаар, хачин тайван ажиглана. Баруун талын орчинг түүний харцнаас тусгаарлах есөн давхар орон сууцны бараг л цонх бүрийг сайтар ажиглаад, нүдээ доош шилжүүлэв. Өөрөөс нь ч өндөр насыг зооглосон хэрнээ өчигдөрхөн мэндэлсэн мэт шив шинэхэн харагдах өндөр ногоон нарсыг харж санаа алдлаа. Нүдээ ахиад л доош шилжүүлэв. Нарсны сүүдэр дор жижигхэн модон сандал. Түүн дээр нэгэн залуу сууж байв. Өвгөний нүд түүн дээр удаан тогтлоо. Тэгээд "Сайхан залуу... Чамайг мөн ч сайхан ирээдүй хүлээж байгаа даа. Миний хүү, өвөөгийнхөө насыг аваарай" хэмээн амандаа шивнэлээ.

Шөнөжин хүйтэн салхи үлээж, өвөл атлаа яг л хавар шиг шуурлаа. Хаалга минь нээлттэй, салхинд хий савчсаар... Шөнөжин гэрэлтэй байх гэсэндээ асааж орхисон өнчин лааг минь онгорхой хаалгаар орж ирсэн салхи үлээгээд л унтраачихна. Лаагаа дахин асаах гэж шүдэнз зурсаар, нойргүй хонов. Цас огт ороогүй атлаа нээх их усаар шуураад л байх юм... Үнэндээ сэтгэлийн минь нулимс ус болчихоод өвлөөр аадар мэт асгарч, хэзээ ч түүний төлөө дахин уйлахгүй ээ гэсэн зөрүүдлэл минь нулимсыг минь нэг мөсөн хийсгэн хөөх гэсэндээ хүчтэй салхиар үлээлгэсээр байх мэт... Магадгүй энэ хавсарга намайг хаалгаа хаатал намдахгүй нь бололтой. Гэвч би хаалгаа хаахгүй ээ. Чамайг минь эргээд ирэхэд ядаж зүүдний минь хаалга нээлттэй байг л дээ. 

 2011 оны 1 сар. 

Гадаа тэнгэр эвгүйтээд, гэр дотор бие тавгүйтээд... Хаашаа ч харсан нэл ус. Үс, нүүр, хувцас... гэртээ суусаар атал бороонд хамаг бие шалба норчихож. Гэвч бүгдийг усан биетэй болгосондоо сэтгэл ханахгүй, өнөөх бороо шаагисаар л...

Залхмаар, уйтгартай борооны хажуугаар чиний талаарх хачин жигтэй бодол бас эд эс бүрийг минь усанд живүүлчих шахна. “Тэр надад худал хэлжээ”. Ингэж бодохтой зэрэгцэн цахилгаан цахиж, тархи руу тоншоод авах шиг болов. “Хайрлаж дурласан залуу минь миний таньдаг тэр хүн биш. Гэнэн хонгор нэгний багийг нөмөрсөн зальт этгээд байжээ. Гэтэл би түүнд итгэж, огтхон ч худлаа ярьж чаддаггүй сайн хүүхэд гэж бодож явсан байх гэж”. Ингэж бодох тусам хамаг биеийг усан дуслууд нөмрөн авч, энгэр цээж, ууц нуруу, тэр ч бүү хэл сэтгэл дотуур минь эрх чөлөөтэйгээр бүжин цэнгэх мэт. Гадаа шаагих энэ борооны дуслууд аль хэдийн намайг дайлан эзэлжээ. Хамаг бие минь ус болчихоод цэлэлзэж байна. Даарч байна. Даарснаасаа болоод энэ бороонд зэвүүцэж байна.

Амина уг нь үүнийг нэгмөсөн хаяхаар шийджээ. Хогийн сав руу шидчихээд цааш эргэхээр юу ч юм, хөлийг нь тушчихаад урагш гишгүүлэхгүй. Таван жилийн турш түүнийг дагаж, гуниг гутрал, баяр цэнгэл бүрийг нь хамтдаа мэдэрсэн, навсайж урагдаад, олны дунд авч явахаас ч ичмээр болсон тэр улаан цүнх. Бас загвар нь моодноос аль эрт гарсан. Дэлгүүрт түүнээс хамаагүй гоё, дэгжин цүнх зөндөө бий. Амина тэдгээрээс нэгийг нь өчигдөр нүдээрээ олзолж, өнөөдөр худалдаж авахаар шийдээд, хадгаламжаасаа хүртэл мөнгө авчихсан.

Шинэ цүнхний талаар хэсэг зуур бодохтой зэрэг хөл нь арайхийж урагшаа гишгэхтэйгээ болов. Амина энэ чигээрээ урагшаа зүтгэлээ. Гадагш гарахаар бэлтгэв.

Амьтай бүхэн цэнгэн жаргамаар тунгалаг сайхан зуны өдөр. Тэртээ холоос уухайлан хашгирах дуу бүдэг бадаг сонсдож, тэнгэрийн хаяанаа цагаан тоос манарна. 

Аарцаг яс нь задран алдтал өвдөх хоёр тулгар бүсгүй. Гэрийн баруун хатавчинд Ойрадын Шарбаатарын залуу хатан Насан, тэр тушаа гадаа хаяанд олзны бүсгүй, хоёул ханын үдээр шажигнатал зуурч ёолон гиншинэ. Олзны бүсгүйн эр нөхөр халхын баатар жанжин дөнгөж өчигдөрхөн Шарбаатарын хурц илдний ирэнд, хүүг нь тээж үлдэх залуу хатныхаа нүдэн дээр амь эрсэдсэн. Ойрадын жанжин “олзны хатнаас охин төрвөл өршөөнө. Хүү төрвөл дор нь ална. Миний хатнаас голомт залгах хүү төрвөл Халхтай байлдахыг зогсооно” гэж зарлиг буулгасан нь бүсгүйн чихэнд хадна. 

Насангийн нүдэнд алалдан байлдах эрчүүдийн хилэнт царай улангасан дайрч амь өрсөн бие биенээ хядах хурц ирэнд хяргагдан унах үе тэнгийнхний нь танил толгой харагдаж, шархандаа тарчлан татвалзаж, амь тэмцэх хүмүүсийн өршөөл эрсэн, хараан зүхсэн гаслант чимээ, өвдөлт ширүүсэх тусам улам тод сонсдож байсан... ( Дэлгэрэнгүй... | 0 | Өгүүллэг | Бусад | )

Толгой өвдөм сүрчигний нялуун үнэр ханхлуулан суух Одноо захирал Пүрэвсүрэнг эд бараа үзэж буй мэт эргүүлж тойруулан сонжоод :

-  Үгүй ээ яах вэ материал бол байна гэхдээ засвар нилээд орох юм байна даа гэснээ ширээнийхээ нүднээс нэгэн бичгийн цаас гаргаж ширээн дээр шидээд, үүнийг зааврын дагуу бөглөөд маргаашаас дамжаанд явж эхлээрэй гэж хэлээд гараад явчихав. Энэ үед Цацралын нүүрэнд инээмсэглэл тодорч Пүрэвсүрэнг тэврээд :

 -  Миний найз төвөггүй тэнцчихлээ ш дээ, би чамд хэлсэн биз дээ гээд л бөөн баяр хөөр болох зуураа :

-  Одноо багшид таалагдана гэдэг чинь том эхлэл шүү, миний найз загварын ертөнцөд тавтай морил гээд сүржигнэж гарав.

     Пүрэвсүрэн бол багынхаа загвар өмсөгч болох мөрөөдлөө өдий болтол орхиогүй яваа жинхэнэ хүсэл мөрөөдөлдөө үнэнч нэгэн билээ. Түүний өндөр гоолиг бие, өөгүй тунгалаг царайг харсан хэн ч болов сэтгэл татагдахгүй байхын аргагүй. Хувцсаар биш биеэрээ гоёдог насан дээрээ яваа түүнтэй учирсан залуус түүнийг ирээдүйтэй загвар өмсөгч болно гэж урмын үг хайрлах далимаар эрээ цээргүй ширтэцгээх нь эхэндээ түүнд эвгүй байсан ч одоо нэгэнт дасал болсон гэхэд болно. Пүрэвсүрэн хэдий загвар өмсөгч болох хүсэлтэй боловч амьдралын эрхээр их сургуулийн эдийн засгийн ангид элсэн орж суралцах болсон нь түүний багын хүсэл мөрөөдлийг талаар болгосонгүй. Учир нь их сургуульд хамт суралцдаг Цацрал гэх царай зүс, бие хаа тэгш охинтой танилцаж, үерхэх болсноор загвар өмсөгч болох үүд хаалга нь нээгдсэн юм. Цацрал сурагч байхаасаа "Дорнын гоо" загварын агентлагт загвар өмсөж ирсэн бөгөөд Пүрэвсүрэнтэй танилцсан даруйдаа түүнийг өөрийн агентлагтаа очиж бүртгүүлэхийг санал болгож "Дорнын гоо" загварын агентлагын захирал гэх гуч гаруй настай боловч хорин настай охин мэт сэмбэлзэх Одноо багштайгаа танилцуулсан нь энэ байлаа.

-Ээж ээ аав хаачисан юм бэ? Ээж нь дуугарсангүй. Хүү дахиад л:

-Ээж ээ, аав хаачсан юм бэ? Бүсгүй санаа алдснаа: 

-Миний хүү идсэн зайрмагныхаа цаасыг битгий хаяарай

-Яагаад ээж ээ

-Гудамжинд хог хаяхгүй бол хот маань сайхан болно.

-Тэгвэл ээж ээ, энэ моднууд яагаад хог хаяаад байгаа юм бэ?

Бүсгүй дахиад л дуугарсангүй

*           *          *

Мод бүсгүйд дурлаад уджээ...

Бороо ганц нэг дусалсан тавдугаар сарын нэг өдөр. Шаргал цувтай бүсгүй дэргэдүүр нь өнгөрөхдөө гэнэт зогтусжээ. Тэгээд булбрай зөөлхөн хуруугаараа мөчрийг нь барьж үзснээ " Хөөх ямар хөөлхөн юм бэ" гээд уулга алдан инээмсэглэжээ.

Наран зүг тоссон хүүхдийн гар шиг дөнгөж нахиалж буй навчыг нь хараад бүсгүй догдолсонд мод ч бас ихээр догдолжээ.

 Гадаа моддын навчис хөглөрч хүн бүр хэсэгхэн хугацааны өмнө толгой дээр нь алаглаж байсан үзэсгэлэнт навчсыг үл анзааран гишгэлэх нь аливаа зүйл үргэлж хувьсан өөрчлөгдөж байдаг амьд байгалийн хатуу хуулийг сануулах мэт. Өнөөдөр намрын дунд сарын шинийн арван долоон, энэ өдөр жилийн дөрвөн улирал огтлолцдог гэдэг нь үнэхээр үнэн бололтой, дөрвөн улирлын өнгө харагдах шиг санагдана. Энэ л үед өнгөрүүлсэн амьдралын минь дурсамж бүхэн сэтгэлийн үүдийг тогшин оочирлох мэт бодол минь бүр самуурч орхилоо. Намайг бодолдоо хүлэгдэн цонх ширтэн суух ахуйд гаднаас хэн нэгэн орж ирэх чимээнээр би сая нэг эргэн харвал надтай нэг өрөөнд суудаг манай ажлын Дэлгэрмаа инээд цацруулсаар өлгүүрт хувцсаа өлгөнө. Би ойрын үед нэг хэвэнд цутгасан мэт амьдралдаа жаахан сэтгэл гутраад байгаагаа мэдэх боловч амьдралаа хэрхэн сонирхолтой, адал явдалтай болгохоо үл мэднэ. Төрийн албанд ажилладаг үг дуу цөөтэй нөхөр, хуучны засвар муутайхан хоёр өрөө байр, данс тооцоо боддог миний сонирхолгүй ажил бага зэрэг нөлөөлсөн ч байж мэднэ.

     Манай нөхөр Цогтоо уг нь анх танилцаж байхдаа сэргэлэн цовоо, үг дуу ихтэй их л хөдөлгөөнтэй залуу байсан хэдий ч гэрлэсэнээс хойш энэ зан чанарууд нь төрөл арилжсан гэхэд болно. Үүнд миний өөдгүй зан чанрууд нөлөөлсөн ч байж болох, гэхдээ хамгийн гол нь бидний харьцаа сүүлийн нэг жил эрс муудаж байгаад л асуудлын учир байгаа юм. Ажлаа тараад нөгөө л сурсан зангаараа гэрийнхээ хаалгаар гунигтайхан явж ороход царайдаа огтхон ч баярын очгүй нөхөр минь аль хэдий нь ажлаасаа ирчихсэн зурагтын суваг гүйлгэж угтана. Би  хувийн компанид ажилладаг болохоороо жаахан оройтож тардгийг Цогтоо ойлгох боловч намайг оройтож ирэхэд төдийлөн дуртай биш байгаагаа үйл хөдлөлөөрөө илэрхийлэх нь үзэн ядмаар ч юм шиг. Би түүнийг ам нээхгүй бол огт дуу гаргалгүй хоолоо хийх бөгөөд хоёул гэр доторх явган яриа төдийхөн ярилцаад л хоолоо идчихээд унтахаар хэвтэнэ. Цогтоо орондоо ормогцоо буруу хараад хэвтээд өгөх бөгөөд хааяа нэг шөнө дөлөөр дур хүсэл нь бадардаг юм уу яадаг юм намайг нэг ноолсон болоод л эргээд үхсэн юм шиг л унтаад өгөх нь түүний энэ амьдралдаа сэтгэл хангалуун бус байгааг нь илтгэх шиг санагддаг юм. Харц тулгаран ичингүйрч явсан гэгээхэн цагаа бид дурсах боловч тэр нь удалгүй хэрүүл маргаан болон хувирдгийг мэдэх болохоор бид энэ тухай ам нээхээ болиод удаж байна.

     Хорин нэгэн насны босгон дээр яваа хэдий ч бүрэг ичимхий зангаасаа болоод ч тэрүү эсвэл зүс гундуугаасаа болсон ч юм уу өдий хэр нь эмэгтэй хүний энгэр сөхөж үзээгүй Шижирээд гар утаснаасаа мессэж бичээд охидтой танилцаж болдог телевизийн "ТВ ЧАТ" гэх нэвтрүүлэг ихэд таалагдах болсноор нилээдгүй хугацаа өнгөрч байгаа билээ. Тэрээр телевизээ үргэлж "ТВ ЧАТ" гардаг суваг дээр тааруулаад танилцах зарыг анхааралтай гэгч нь ажиглах боловч харамсалтай нь түүний хүсэн хүлээсэн зар гаралгүй урмыг нь олон хугална. Бурхнаас хайр илгээхийг хүлээж суусаар залхсан бололтой тэрээр өөрөө хайраа эрж олохоор эрс шийдэж намрын нэгэн орой "ТВ ЧАТ"- руу мессэж нисгэх нь тэр :

-  " 21 настай дажгүй охинтой танилцана " гэж бичээд тусгай дугаарт нь явуулчихав. Одоо юу л болвол болог гэсэн янзтай түүнийг телевиз ширтэн суутал утсанд нь дуудлага ирэв.

-  Өөрөө танилцана гэж зар өгсөн үү гэж утасны цаанаас их л наалинхай хоолойгоор асуусанд Шижирээ жаахан балмагдаад :

     Намрын эхэн сарын шинийн арван тавны сар толь мэт гэрэлтэж  хөдөө талын үзэсгэлэн улам бүр  тодрон харагдахад Мандах мориныхоо амыг сул тавиад амандаа "Эрдэнэ засгийн унага"- ийг аялаж хөлчүүрэн хатируулах нь жинхэнэ монгол эрийн хийморь, золбоо гэлтэй. Тэрээр дуугаа өндөрсгөх бүрдээ мориныхоо амыг үл мэдэг дугтрахад хэлтгий хээр морь нь тэр л аясаар газар товчлон хатируулна. Түүний хэлтгий хээр морь Мандахыг гурван өдөр нуруун дээрээсээ буулгаагүй гэхэд огт эцсэн шинжгүй монгол адууны шандасыг гарган гэрийн зүг гар өргүүлэлгүй тэмүүлнэ. Мандах хэдэн өдөр сумын төвөөр аяга тагш юм эргүүлж яваад буцаж яваа нь энэ билээ. Тэрээр уусан архиндаа халамцан хоолойныхоо хэрээр дуу аялан явсаар нэгэн даваан дээр түр амсхийж, тамхи татахаар газар завилан суув. Өвөө ааваас нь өвлөн ирсэн цагаан хаш соруултай дунд гарын гуйлан толгойтой гаансаа гаргаж бургуйдаад, тамхи төхөөрөх зуураа эргэн тойрноо нэхэн харвал Цувраа хус гэх газар дөрөө мулталснаа мэдэв. Энэхүү Цувраа хус гэх газрыг нутгийн хүмүүс буг чөтгөртэй хэмээн шөнө оройн цагаар дөрөө мултлах нь бүү хэл явган явахыг хүртэл цээрлэдгийг Мандах сонсож өнгөрсөн боловч үл итгэдэг бололтой хэнэг ч үгүй тамхи нэрэн суулаа. Архи балгахаараа өөртэйгээ ярьдаг зангаараа Мандах хэн нэгний тухай амандаа үглэж :

Онгорхой цонхоор жиргэх шувуудын дуунаар Энхмаа сая л нойрноос сэрлээ. Цонхны нь цаана байдаг саглагар модонд амьдардаг бяцхан хөөрхөн шувууд түүнийг өглөө бүр л ингэж сэрээдэг. Энхмаа орондоо хэсэг хэвтэж тэдгээр бяцхан шувуудын хөөрхөн шулганааг сонсч бүр дасчээ. Эд нар хүний хэлээр ярьдагсан бол , Энхмаа босоорой, хичээлээсээ хоцорлоо шүү  гэж хэлэх байх даа гэж бодоод инээмсэглэснээ бослоо. Орных нь хажуугийн ширээн дээр цаас, харандаа хөглөрнө. Орой зурж байгаад орхисон архитектурын адармаатай олон зураг тэнд нь эрээлжлэн харагдана. Өнөөдөр дулаан байх бололтой гэж бодоод улаан эрээн даашинзаа гарган урьдаа барьж толинд харсанаа сэтгэл хангалуун мишээлээ. Өөрт нь гоё зохидгийг тэр сайн мэдэх билээ. Дандаа жинсэн өмд, хөнгөн гутал гээд оюутан хүний өдөр дутмын хувцаснаас заримдаа залхаж гоё даашинз намируулж, өндөр өсгийтэй гутлын өсгий товор, товор дуугарган, задарсан урт хар гэзгээ үе үе мөрөө давуулан шидлэн алхахад Энхмаа дуртай. ( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Эрт цагт хоёр омог аймаг амьдардаг байжээ. Нэг омог нь өндөр уулын оройд, нөгөө нь тэгш талд суурынина. Нэг удаа өндөр уулын омог тэгш талын омгийг эзлэн түрэмгийлж, нэгэн гэр бүлийн бяцхан хүүг тахихаар авч одлоо. 

Тэгш талын омог аймгийнхан ууланд хэрхэн авирахыг мэддэггүй байжээ. Тэд уулын хүмүүсийн явдаг жимийг мэдэхгүй тул энэ эгц цавчим уулсад хэрхэн авирах вэ гэж гайхна.  ( Дэлгэрэнгүй... | 7 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Гэтэл ээж минь өөрөө сэтгэл зовсон байдалтай намайг их л энхрийлэн хэд хэд үнсээд (уг нь ер үнсдэггүй юмсан) зөөлөн вандан дээр хажуудаа суулган царай нь улайж түгдэрснээ өөрийн нь холын хамаатан бэлэвсэн эр сууя гэж гуйхад чамайг бодоод л суухаар шийдлээ гэж ярив. Зүрх минь улам ч хүчтэй булгилж, би юуны түрүүнд ганцхан чамайг л бодож "Би эндээ байх уу?" гэж арай ядан асуухад ээж минь "Үгүй ээ. Бид Инсбург руу нүүнэ. Тэнд Фердинандад сайхан байшин бий гэнэ" гэлээ.

Би өөр юу ч дуулсангүй нүд минь харанхуйлаад явчихсан. Би муурч унаснаа сүүлд нь мэдсэн. Хаалганы цаана хүлээж байсан миний хойт эцэг болох гэж байгаа тэр хүнд намайг гэнэт гуйвалзан шалан дээр гараа алдлан савж ойчсон гэж ээжийнхээ хэлж байгааг сонслоо. Тэрнээс хойших хэдэн өдөр юу болж өнгөрсөн, арчаагүй жаал охин би томчуултай яаж тэмцэлдэж байснаа санахаас дотор арзасхийж одоо ч тэр тухай бичихэд гар минь салганаж байна.

Уулын амралтад гурав хоног амраад Вена хотод өглөө эрт буцаж ирсэн нэрт зохиолч Р... галт тэрэгний буудлаас сонин худалдан авч сар өдрийг нь харахдаа өнөөдөр өөрийнхөө төрсөн өдөр гэдгийг гэнэт санав.

Нэг л мэдэхэд дөчин нэг хүрлээ дээ гэж бодохдоо хөөрч догдолсон ч үгүй, гуньж гутарсан ч үгүй сониноо шажигнуулан эвхээд хөлсний тэрэг зогсоон гэр лүүгээ явлаа. Зарц нь түүнийг эзгүй хойгуур ирсэн болон утсаар ярьсан хүмүүсийн тухай ярингаа тавиуртай захидал цахилгаануудыг авчирч өгөв.

-Цаадахаа хар даа. Байж байгааг нь. Энэ царай муутыг одоо хэн тоож суух вэ дээ?
-Харин тиймээ. Ёстой нөгөө жаргалтай газар хүн тогтдоггүй гэж үнэн юмаа. Тэр сайхан амьдралаас юу дутлаа гэж зугатааж байгаа юм бол. Цаашдаа яаж амьдрах юм бол доо”  гэх яриа түүний хөлийг ороосоор... Гэвч бүсгүй эргэж ч харсангүй. Харин “Цаашдаа яаж амьдрах юм бол” гэсэн үг л түүний цээжийг нухаж, гомдлын манан нүдийг нь бүрхээд ирлээ.
-Чи муу надаас салаад хаа холдох юм. Ёстой хамраараа газар хатгах байлгүй хэмээн хашгичих нөхрийнх нь үг чихэнд хадах шиг болоход бүсгүй чихээ даран хашгирмаар, саяхан түүний хойноос  гашуун үг унагаж байсан хоёр эхнэрийг заамдаж аваад улаан нүүр рүү нь алгадмаар санагдаж байсан ч биеэ барив.
( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Үрчийсэн жижигхэн улаан нүүртэй, нүд ам нь хаана байгаа нь үл анзаарагдам нярай охиныг тэр удаан харав. Яагаад ч юм нүдээ нээж хараасай гэж өөрийн эрхгүй хүсэж байлаа. Өлгийг нь задлаж, өөрийнх нь эрхий хуруутай чацуу гарыг нь атгаж үзэв. Дөнгөж төрсөн нялх охин амаа ангалзуулан, толгойгоо хоёр тийшээ савчиж, хэл нь булталзан, төрөлхийн рефлексээрээ хөхөө хайн, толгойгоо савчина. “Сайн явж ирэв үү? Та” хэмээн зөөлөн дуугарах бүсгүй түүнийг шуналтайгаар харж  нүдэнд нь үл итгэл тодорсон ч, сэтгэлд нь горьдлого найдвар төрсөөр байгааг нууж чадахгүй байлаа. Арчаагүй жижигхэн, амь нь хаана байна гэмээр дорой тэр амьтан өөрийнх нь ээж гэж гэдэгт тэр итгэж чадахгүй, тэгсэн хэрнээ далдын нэг аргамжаагаар холбогдсон юм шиг холдож чадахгүй байгаагаа бүсгүй анзаарав.  ( Дэлгэрэнгүй... | 3 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

khongor030.jpg
600x680 146k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 5747

mongolia2007year-120.JPG
600x450 75k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 5415

Жүжиг
600x450 68k
Сэтгэгдэл: 0
Үзсэн: 6318