Би хаана байнаа??? нэг хачин хүйтэн газар даарч байгаагаа мэдэн сэрсэн ,хараад байхнээ  яаж энд ирсэнээ санахгүй юун газар вэ хэмээн Хүслэн бодлоо. Тэнгэр улаанаар эргэлдэж хотод яг л дайн болсон уу гэлтэй балгас болон хувирч гудамжинд амьд хүн үл үзэгдэнэ. Босон  ойр тойрныг шинжвэл нурж унах шахсан “Эх нялхас” харагдана. Толгойд нь би яаж яваад энд ирчихвээ, юу болчихвоо, яах вэ гэсэн бодлуудаас өөр бодогдох зүйл алга. Харин хаанаас ч юм хэн нэгэн өөрийг нь холоос ажиглаад байгаа юм шиг санагдаж айдас төрж,  балмагдахад вирустсэн пс шиг толгойд нь БИ ТАМД байна ... Айж  байгаа ч Хүслэн бүүр хүүхэд байхын шазруун юунд ч бууж өгдөггүй зантай тэрээр  юу ч болоогүй  шиг айгаагүй ч  шиг  гэрлүүгээ алхлаа. 

Миний л санахын эхэнд хүн болгонд ямар нэгэн зовлон байх шиг. Зовлонгийн учир шалтгаан нь чухам юу юм болоо. . . Гагцхан мэдээ орж  юмс ойлгож эхлэхийн эхэнд л хэн нэгний зөөлөн,сэмхэн уйлах,санаа алдахыг сонсоод балчир ухааны хирээр ойлгохыг хичээх,заримдаа шаналах. . . бодоод л өнгөрөх. Ааваасаа хоёр охин дүүтэйгээ өнчирч үлдэхдээ эгмэд нь би дөнгөж  тавхан настай байлаа. Гэхдээ зүрх бүгдийг ойлгодог бяцхан шаналдаг уйлахдаа уйлах болохоос эрхэлж биш л дээ. Эрхлэх насыг надаас “хувь заяа” булаагаад авчихсан  юм даа. Том эгч учраас эрт хэрсүү суух “даалгавартай “. 6-хан настай над дээр ээж минь “танихгүй ах”-ыг дагуулж ирээд  “энэ хүн миний охины аав нь”  “одооны солонгос киноны баатар” шиг арай л ой ухаанаа алдчихсангүй гэвэл хилс болох буй. Гэхдээ тэр балчир ой ухааны санамж “сайхан аавыгаа” яаж мартах вэ. Мартах байтугай улам бүр санаж “үхсэний хойно бэтгэрэл байдаггүй” гэдэг л болсон. Харц ширүүн тэр хүнийг нялх сэтгэлээрээ хүлээж авч чадахгүй байсан ч бүх л хамт амьдарсан цагийн саалтанд нэг ч удаа  ам дүүрэн “ааваа” гэж хэлж зүрхлээгүй,чадаагүй нь миний буруу байсан даа гэж одоо хүртэл өр өвддөг.   Аль болох сайнаар хандахыг хичээж явна. Ээжийнхээ хийсэн алдааг залруулж амжаагүй амжаагүй гэж хүсээгүй юм шиг байгаа юм аа. \өнөөг хүртэл “хойд ааваараа овоглосон хэвээр\.

Онгорхой цонхоор жиргэх шувуудын дуунаар Энхмаа сая л нойрноос сэрлээ. Цонхны нь цаана байдаг саглагар модонд амьдардаг бяцхан хөөрхөн шувууд түүнийг өглөө бүр л ингэж сэрээдэг. Энхмаа орондоо хэсэг хэвтэж тэдгээр бяцхан шувуудын хөөрхөн шулганааг сонсч бүр дасчээ. Эд нар хүний хэлээр ярьдагсан бол , Энхмаа босоорой, хичээлээсээ хоцорлоо шүү  гэж хэлэх байх даа гэж бодоод инээмсэглэснээ бослоо. Орных нь хажуугийн ширээн дээр цаас, харандаа хөглөрнө. Орой зурж байгаад орхисон архитектурын адармаатай олон зураг тэнд нь эрээлжлэн харагдана. Өнөөдөр дулаан байх бололтой гэж бодоод улаан эрээн даашинзаа гарган урьдаа барьж толинд харсанаа сэтгэл хангалуун мишээлээ. Өөрт нь гоё зохидгийг тэр сайн мэдэх билээ. Дандаа жинсэн өмд, хөнгөн гутал гээд оюутан хүний өдөр дутмын хувцаснаас заримдаа залхаж гоё даашинз намируулж, өндөр өсгийтэй гутлын өсгий товор, товор дуугарган, задарсан урт хар гэзгээ үе үе мөрөө давуулан шидлэн алхахад Энхмаа дуртай. ( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Эрт цагт хоёр омог аймаг амьдардаг байжээ. Нэг омог нь өндөр уулын оройд, нөгөө нь тэгш талд суурынина. Нэг удаа өндөр уулын омог тэгш талын омгийг эзлэн түрэмгийлж, нэгэн гэр бүлийн бяцхан хүүг тахихаар авч одлоо. 

Тэгш талын омог аймгийнхан ууланд хэрхэн авирахыг мэддэггүй байжээ. Тэд уулын хүмүүсийн явдаг жимийг мэдэхгүй тул энэ эгц цавчим уулсад хэрхэн авирах вэ гэж гайхна.  ( Дэлгэрэнгүй... | 7 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

-Цаадахаа хар даа. Байж байгааг нь. Энэ царай муутыг одоо хэн тоож суух вэ дээ?
-Харин тиймээ. Ёстой нөгөө жаргалтай газар хүн тогтдоггүй гэж үнэн юмаа. Тэр сайхан амьдралаас юу дутлаа гэж зугатааж байгаа юм бол. Цаашдаа яаж амьдрах юм бол доо”  гэх яриа түүний хөлийг ороосоор... Гэвч бүсгүй эргэж ч харсангүй. Харин “Цаашдаа яаж амьдрах юм бол” гэсэн үг л түүний цээжийг нухаж, гомдлын манан нүдийг нь бүрхээд ирлээ.
-Чи муу надаас салаад хаа холдох юм. Ёстой хамраараа газар хатгах байлгүй хэмээн хашгичих нөхрийнх нь үг чихэнд хадах шиг болоход бүсгүй чихээ даран хашгирмаар, саяхан түүний хойноос  гашуун үг унагаж байсан хоёр эхнэрийг заамдаж аваад улаан нүүр рүү нь алгадмаар санагдаж байсан ч биеэ барив.
( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Үрчийсэн жижигхэн улаан нүүртэй, нүд ам нь хаана байгаа нь үл анзаарагдам нярай охиныг тэр удаан харав. Яагаад ч юм нүдээ нээж хараасай гэж өөрийн эрхгүй хүсэж байлаа. Өлгийг нь задлаж, өөрийнх нь эрхий хуруутай чацуу гарыг нь атгаж үзэв. Дөнгөж төрсөн нялх охин амаа ангалзуулан, толгойгоо хоёр тийшээ савчиж, хэл нь булталзан, төрөлхийн рефлексээрээ хөхөө хайн, толгойгоо савчина. “Сайн явж ирэв үү? Та” хэмээн зөөлөн дуугарах бүсгүй түүнийг шуналтайгаар харж  нүдэнд нь үл итгэл тодорсон ч, сэтгэлд нь горьдлого найдвар төрсөөр байгааг нууж чадахгүй байлаа. Арчаагүй жижигхэн, амь нь хаана байна гэмээр дорой тэр амьтан өөрийнх нь ээж гэж гэдэгт тэр итгэж чадахгүй, тэгсэн хэрнээ далдын нэг аргамжаагаар холбогдсон юм шиг холдож чадахгүй байгаагаа бүсгүй анзаарав.  ( Дэлгэрэнгүй... | 3 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Морьдын хөлөөр цэцэгсийн дэлбээнд тогтсон шүүдэр бутарч, өглөө эртийн чийглэг агаар агь гангийн үнэр тээн анхилах нь сэтгэлд нэг л таатай. Цэцэгдарийн минь царай үл мэдэгхэн шаргалтаж, тугал хархан нүд нь гуниглангуй бодлогоширсноо над руу харж:
-Манай сумаас чамтай цуг хэдэн залуу цэрэгт явж байгаа юм бэ?
-За байз, хорин гурав гэсэн байхаа
Дахиад л бид хоёр хэсэг чимээгүй явсаар нэгэн шар хөтлөөр давахад сумын төвийн бараа харагдлаа. Би Цэцэгдарьд хандаж:
-Энд морьдынхоо амьсгааг нэг дараад мордох уу даа? Одоо эндээс юу байхав гэхэд, тэр над руу гайхсан янзтай харснаа:
( Дэлгэрэнгүй... | 11 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Хүүхэд нас нь ямархан аялгуун дунд өнгөрснөөс хүний ирээдүй ихээхэн шалтгаалдаг гэж үздэг үзэл ХХ зуунд дэлгэрээд одоо олон хүн итгэж сүслэх болжээ. Үнэндээ Ганболдын Баярын шүлгүүдийг уншсан хэнд ч ийм бодол юуны түрүүнд төрнө гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Учир нь түүний шүлгүүд дундуур нэг тийм гэгээн аялгуу эгшиглээд байгаа юм. Миний төсөөлснөөр тэр аялгуу цэв цэнхэр өнгөтэй, агшин зуур алган дээр буугаад нисэн одсон эрвээхэйн далавчнаас үүссэн салхины сэвшээтэй, агшин зуур уулс зүүрмэглээд сочин сэрэхдээ алдаж унагаасан чулуудын нүргээнтэй, гол усны цовоо цолгиун хоржигноон дундуур, галд цучил үсчин шатаж чад пад хийх чимээтэй. ( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )

Миний Монголчууд хонины бэлчээртээ судар нуусан үндэстэн. Ертөнцийн жамыг танин ядаж өндийх хүү аяга тарагний үнэ цэнэ, амтыг хугас өдөр хонь дагаж олдог, тэр нь насан туршийн амьдрах ухаан нь болж төлөвшдөг тийм л энгүүн түмэн. Эгэл бор амьдралаас дэлхийн энтэй сэтгэх ухааныг чухам тэгэж өвлөдөг. Бага нас минь аргал түүж, буйдхан алсын өвөлжөөнд хурганы өвс зөөж, голын эргээр тугал эргүүлж өнгөрсөн. Гээд би өнөөдөр Toefl-ийн шалгалтад бэлтгэж Википэдиагийн өгүүлэлд хэдэн үгээ нэмэрлэчих сөхөөтэй Монгол охин. Америк багачууд шиг би эцгийгээ цагдаад бариад өгчихдөг эрх чөлөөг хөхөж өсөөгүй, ээжийнхээ халуун сүүг үлгэж хүн болсон. Африкийн жаалууд шиг өлсгөлөнд нэрвэгдээгүй, тараг сүүнд булхсан тостой бор жаал явсан. Компьютер, интэрнэт, гар утас гээчийг харах нь байтугай сонсоогүй явсан цаг саяхан. Сумын сургуулийн танхимд бурхан аятай залаатай ганц хуучин компьютерийг харчихаад түүний ард сууж шинэ ертөнцийг нээчихлээ гэж шөнөжин зүүдэлсэн минь саяхан. Үнэн ийм л байсан. Одоо ч ийм л байгаа. Гагцхүү Монгол зүрх бууж өгье гэж цохилдоггүй.
( Дэлгэрэнгүй... | 2 | Өгүүллэг | Өгүүллэг | )